Phóng viên Titan Sports Zhao Wei, gửi từ Aigle, Thụy Sĩ
Các giải xe đạp thuộc UCI phủ phần lớn hành tinh này. Trong mười năm qua, Lappartient vừa là chủ tịch UCI vừa kiêm nhiều chức, theo lời ông, phần lớn thời gian đều trên đường. Chiều 9/9, trong phòng chủ tịch trên tầng cao nhất UCI, Lappartient bàn về thế giới xe đạp và hiện trạng cùng tương lai của esports, vĩ mô và vi mô, vấn đề và cách làm. Một giờ trôi nhanh, tài xế đã đợi dưới nhà. Ngồi lên xe khuất trong dòng xe, người thiết kế và phác thảo bản đồ xe đạp này cũng thành một nét màu trên tấm toan.
“Tôi rất rõ sự phát triển của xe đạp Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược thế nào với UCI”
Titan: Châu Âu vốn là các nước truyền thống của xe đạp, UCI muốn mở rộng chắc chắn là thế giới mới gồm Trung Quốc.
Lappartient: Đúng, các nước châu Âu đại diện bởi Pháp, Italy và Bỉ phát triển xe đạp rất tốt, nhưng cộng lại chỉ chiếm 3% dân số toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ cộng lại đã hơn một phần ba dân số thế giới, chúng tôi phải vào Trung Quốc, phải vào Ấn Độ, phải vào Mỹ, cũng phải vào châu Phi và Nam Mỹ. Nói ngắn gọn, nơi nào có người, nơi ấy phải có xe đạp.
Titan: Một tháng nữa, giải vô địch thế giới xe đạp đường trường trong nhà sẽ tổ chức tại Thượng Hải. Ông từng cắt băng nhà thi đấu xe đạp Thượng Hải, lần này kỳ vọng gì?
Lappartient: Chúng tôi rất vui thấy nhà thi đấu xe đạp đảo Chongming, Thượng Hải có thể đăng cai kỳ vô địch thế giới này. Lúc tôi vừa đắc cử đã đến đó, khi ấy mới là quy hoạch, chẳng có gì. Hôm nay nhà thi đấu đã xây xong và đưa vào sử dụng, “trạm vệ tinh” của UCI cũng đã đặt chân. Giờ nó sắp đón giải vô địch thế giới. Tiếc ở Olympic Paris, Trung Quốc không giành HCV xe đạp đường trường trong nhà, còn Olympic Tokyo đội nữ Trung Quốc từng giành HCV đồng đội tốc độ. Tôi hy vọng HCV ấy lần này sẽ trở lại Trung Quốc.
Titan: Sau khi Benoît Vêtu làm HLV trưởng, đội xe đạp đường trường trong nhà Trung Quốc tiến bộ vượt bậc. Với giải vô địch thế giới lớn năm sau và đặc biệt Olympic Los Angeles, xe đạp Trung Quốc bổ khuyết điểm yếu thế nào?
Lappartient: Trước hết, đúng là cần một HLV đẳng cấp, Benoît chính là một trong những HLV xuất sắc nhất thế giới, và ông từng dẫn dắt ở Trung Quốc, biết cách triển khai công việc, hiểu triết lý và văn hóa Trung Quốc. Xe đạp có tổng cộng năm môn Olympic. Về đường trường trong nhà, đội Trung Quốc đã thắng World Cup nội dung đồng đội truy cự. Trước đây Trung Quốc chủ yếu nổi ở các nội dung tốc độ cự ly ngắn, giờ đã có sức cạnh tranh ở cả hai hướng tốc độ và sức bền. Ở BMX freestyle, VĐV nữ Trung Quốc thậm chí đã thuộc nhóm hay nhất thế giới. Ở BMX racing, tức xe nhỏ tốc độ — nội dung rất quan trọng — chúng tôi đang cân nhắc để VĐV Trung Quốc đến Trung tâm xe đạp thế giới của UCI tập luyện. Hiện chúng tôi đang thảo luận với Hiệp hội xe đạp Trung Quốc và tiến triển khá. Trung Quốc hiện chậm hơn ở xe đạp đường trường, cần bắt từ vài mặt. Tôi nghĩ trước hết cần xây hệ thống giải trong nước hoàn thiện hơn, đồng thời cần thêm VĐV Trung Quốc sang châu Âu thi đấu, ví dụ có thể lập trại tập ở châu Âu và hợp tác với Trung tâm xe đạp thế giới. Xe đạp địa hình tình hình khá giống đường trường.
Titan: Vậy UCI giúp Trung Quốc đạt mục tiêu ấy, phát huy vai trò lớn hơn trong thế giới xe đạp thế nào?
Lappartient: Chúng tôi đã ký biên bản hợp tác với Hiệp hội xe đạp Trung Quốc (CCA) và luôn giữ quan hệ hợp tác rất tốt, với Tổng cục Thể thao Trung Quốc và Ủy ban Olympic Trung Quốc cũng giữ trao đổi chặt. Chúng tôi còn một lợi thế: trong ban chấp hành UCI có một phụ nữ Trung Quốc Yuan Yuan, đồng thời là phó chủ tịch Liên đoàn xe đạp châu Á, bà phát huy rất xuất sắc vai trò cầu nối: một mặt đưa nguyện vọng của CCA lên tầng UCI; mặt khác truyền thông tin và triết lý liên quan của UCI về Trung Quốc. Không còn nghi ngờ, hai bên vẫn còn nhiều việc có thể cùng làm. Trung Quốc có sức mạnh khoa học kỹ thuật mạnh và nền tảng ngành liên quan xe đạp, đó là lợi thế rất quan trọng, có thể mở rộng ảnh hưởng hơn nữa bằng cách cung cấp nền tảng ngành cho các nước và vùng khác cũng như đăng cai các giải quốc tế.
Titan: World Cup BMX racing sắp tổ chức ở Mentougou, liệu có thể trải đường cho việc đăng cai giải lớn hơn, như xin đăng cai vô địch thế giới 2035?
Lappartient: Tất nhiên hy vọng vậy. Trung Quốc có năng lực và kinh nghiệm đăng cai giải quốc tế lớn, Olympic Bắc Kinh 2008, Olympic mùa đông Bắc Kinh 2022 và Đại hội thể thao mùa đông châu Á đã chứng minh hết lần này đến lần khác. UCI muốn quốc tế hóa hơn nữa, muốn vào thêm nhiều nước và thị trường quan trọng. Vì thế nếu tương lai Trung Quốc chính thức xin đăng cai vô địch thế giới 2035 hoặc 2039, với chúng tôi rất quan trọng. Chúng tôi không thể mãi chỉ nhìn châu Âu, cần để bản đồ tổ chức giải mở rộng sang các khu vực khác.
Titan: Năm sau giải vô địch thế giới tại Pháp gồm số nội dung kỷ lục, có thể xem như một “Olympic” của xe đạp không?
Lappartient: Chúng tôi có một số giải vô địch thế giới lịch sử rất lâu, có giải đã tổ chức hơn một thế kỷ. Những giải ấy tổ chức hàng năm và luôn rất thành công. Nhưng trên phạm vi toàn cầu thực sự tạo ảnh hưởng lớn thường là các giải tổng hợp nhiều nội dung, nhiều loại hình, như Olympic. Cộng toàn bộ sức lan tỏa và sự chú ý khi mỗi giải tổ chức riêng rồi đặt vào cùng một sự kiện lớn, thì khi các nội dung tập trung lại ảnh hưởng truyền thông tổng thể ít nhất gấp ba. Điều ấy có lợi cho mọi nội dung, gồm cả những môn ít được chú ý trước đây. Đồng thời những môn vốn đã phổ biến cũng nhờ tập trung cùng môn khác mà quy mô khán giả mở rộng khoảng gấp ba. Nên tôi rất chắc sự kiện này về sau còn lớn hơn và cuối cùng trở thành đại hội thể thao đẳng cấp thế giới rất quan trọng. May là UCI có 11 môn xe đạp, 20 giải vô địch thế giới, nói chính xác là 22, trong đó hai thuộc môn mùa đông. Năm sau dự kiến hơn 10 nghìn VĐV từ 207 quốc gia và vùng lãnh thổ dự, gồm 20 giải vô địch thế giới, và sẽ sinh gần 300 danh hiệu vô địch thế giới. Ở nghĩa ấy, quy mô gần như đã tương đương Olympic.
“Giữa thể thao thực và esports thực ra có nhiều kết nối và cây cầu hơn chúng ta tưởng”
Titan: Người ta thường đối lập thể thao truyền thống với esports, nhưng UCI qua giải vô địch thế giới xe đạp esports đã dung hòa cả hai, nghĩa là thể thao thực và thể thao ảo có thể kết hợp, phát triển song song?
Lappartient: Nói rất rõ: được. Nhưng thể thao truyền thống và esports đúng là có khác. Chúng tôi triển khai mô hình “thể thao + ảo”. Nghĩa là chúng tôi thực sự đang làm thể thao, vì sau trận VĐV thật sự đi tắm (cười). Trên phạm vi toàn cầu, UCI có lẽ là một trong những người tiên phong và khai phá mô hình “thể thao thực + thể thao ảo”. Giữa thể thao thực và esports thực ra có nhiều kết nối và cây cầu hơn chúng ta tưởng.
Titan: Xe đạp esports có nhiều lợi thế vậy, sao các tổ chức thể thao quốc tế khác không theo?
Lappartient: Chủ yếu hai lý do. Thứ nhất, chuyện này cần phản ứng rất nhanh. Nếu không hành động ngay từ đầu thì khó đưa lại vào hệ thống của mình. Thứ hai, xe đạp esports rất gần với xe đạp thực. Ở một số môn khác, như môn vợt hoặc đối kháng, khoảng cách giữa thế giới ảo và vận động thực có thể lớn hơn nhiều. Xe đạp của chúng tôi khác: độ liên quan giữa đạp ảo và đạp thực rất cao.
Titan: Sau khi kế hoạch Olympic esports bị gác, IOC vẫn cho rằng esports có thể thành một phần của phong trào Olympic không?
Lappartient: Tất nhiên. Về tương lai, esports vẫn là cơ hội quan trọng nối hai thế giới “ảo + thể thao thực”. Tôi nghĩ các giá trị tập luyện, nỗ lực khổ luyện và tôn trọng người khác thông suốt ở cả hai thế giới, và những giá trị ấy hoàn toàn có thể được truyền và lan tỏa. Tôi hy vọng một ngày nào đó chúng ta tìm được cách mở lại cuộc bàn về chủ đề này. Tôi luôn nghĩ với IOC đây vẫn là cơ hội quan trọng. Khi chủ tịch Bach công bố sẽ lập Olympic esports, đúng là gây chú ý và làn sóng rất lớn. Tất nhiên tôi cũng hiểu cân nhắc của chủ tịch đương nhiệm — trước hết chúng ta vẫn cần làm rõ chiến lược tổng thể. Nên nếu tương lai đẩy lại, chúng tôi sẽ tiếp tục tham gia công việc ấy.
Titan: Vậy ủy ban esports ông làm chủ tịch hiện còn làm việc không?
Lappartient: Hiện chủ tịch IOC muốn ủy ban tạm dừng, nên hiện ủy ban ở trạng thái tạm ngưng, chờ IOC xác định chiến lược tổng thể tương lai.
Titan: Esports đang ở ngã tư nhiều bên liên quan giao nhau. Ông nghĩ tương lai ai thực sự có quyền và tính chính danh quản lý esports toàn cầu, ví dụ IOC?
Lappartient: Chúng ta đối mặt một thế giới thương mại, nhà phát hành game sở hữu game họ phát triển và vận hành, và lấy đó làm hoạt động thương mại. Quy mô ngành esports và game liên quan toàn cầu lên tới hàng chục tỷ euro. Nhiệm vụ của IOC không phải quản lý hoạt động thương mại, mà lan tỏa tinh thần Olympic, bản thân Olympic chính là công cụ phục vụ tinh thần ấy. Olympic esports cũng có thể thành công cụ phục vụ tinh thần Olympic, chỉ là đối mặt nhóm người khác và cách tham gia khác. Vì thế IOC không định quản lý esports, mà muốn tham gia, qua tổ chức Olympic esports để truyền giá trị Olympic, đồng thời bắc một cây cầu giữa thế giới ảo và thế giới thực, khám phá hai thế giới ấy thúc đẩy và học hỏi nhau thế nào.